advertentie
Legalisatievraagstuk
Artsen en andere beroepsgroepen in de gezondheidszorg branden zich liever niet aan een standpunt over regulering van verboden roesmiddelen. Toch zullen ze stelling moeten nemen. Het drugsverbod is schadelijk voor de gehele samenleving en in het bijzonder voor de volksgezondheid.
LEGALISEER ALLE DRUGS
Het overkomt me nogal eens dat een collega zegt: 'Ik ben het helemaal met je eens dat drugs gelegaliseerd moeten worden en ik ben blij dat jij er iets aan probeert te doen, maar..' Meestal volgt dan een reden waarom deze collega zich er zélf niet speciaal voor zal inspannen. Dat een collega tegen mij zegt dat hij vóór het drugsverbod is, gebeurt zelden, maar dit hoeft niet te betekenen dat de meeste collega's het met mij eens zijn.
Zijn de gezondheidsrisico's van drugsgebruik een goede reden voor een verbod, of zijn ze juist een reden voor een wettelijke regeling?
Mijn stelling is dat de beroepsgroepen in de gezondheidszorg over deze vraag een standpunt behoren in te nemen.
Het huidige drugsbeleid staat dermate onder druk dat de politiek onontkoombaar een keuze zal moeten maken tussen verdere verscherping van het drugsverbod, afschaffing daarvan of een optie daartussenin. Nederland dreigt af te glijden naar een Amerikaans georiënteerd drugsbeleid, met alle ellende van dien, zonder dat er ooit een principieel debat is gevoerd. Omdat het drugsverbod is gebaseerd op de aanname dat dit de volksgezondheid zal beschermen, is stellingname van de beroepsgroepen en organisaties in de gezondheidszorg nodig. Zo'n standpunt had er natuurlijk allang moeten zijn, maar verder dan enkele debatten is het nooit gekomen. De sectie Psychiatrie en Verslaving van de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie en GGZ Nederland zijn wel al enige jaren aan het werk om te komen tot een stellingname over het drugsvraagstuk in brede zin, maar te vrezen valt dat er geen standpunt over legalisering zal worden ingenomen.
Zelf ben ik voorstander van wettelijke regelingen voor zowel cannabis als de harddrugs, en een standpunt in die geest zou ik natuurlijk graag zien. Op zijn minst zou ik willen dat er eindelijk een beargumenteerd standpunt komt. Alleen dan kan er een behoorlijk debat gevoerd worden.
Schadelijk voor volksgezondheid
Ik zal mijn keuze voor legalisering toelichten en proberen me daarbij te beperken tot de gezondheidsaspecten.
Cannabis is inmiddels voor een aanmerkelijk deel van de Nederlandse bevolking een gewaardeerd en probleemloos bestanddeel van het leven geworden. Velen geeft het een prettige stemming, bij sommigen werkt het stimulerend of juist kalmerend. Er zijn mensen die cannabis roken om de beleving van een film of muziek te versterken, of alleen om aangenaam in te slapen.
Er bestaat brede wetenschappelijke consensus dat de gezondheidsrisico's van cannabis kleiner zijn dan van alcohol en sigaretten. Enkele bezwaren komen echter telkens weer terug. Er zijn berichten dat meer jongeren zich aanmelden bij de verslavingszorg omdat ze willen minderen, maar daar niet in slagen. Er zijn aanwijzingen voor een verband tussen cannabisgebruik en psychiatrische stoornissen, onder meer schizofrenie. Dit verband is statistisch - een oorzakelijk verband is niet aangetoond. Toch zei professor Don Linszen, verbonden aan de adolescentenkliniek van het AMC, onlangs in de media dat cannabis schizofrenie kan veroorzaken en dat coffeeshops daarom harder moeten worden aangepakt. Hij houdt hierbij geen rekening met de nadelige gevolgen die bekend zijn uit andere landen die wel een strikt verbod op cannabis naleven.
De aard van het verband tussen cannabis en psychiatrische stoornissen moet vanzelfsprekend verder worden onderzocht. De kernvraag is echter: beschermt het verbod de volksgezondheid? Nee, het is schadelijk voor de volksgezondheid. En wel om de volgende redenen:
Het verbod maakt de productie van en de handel in deze middelen gevaarlijker en bovendien lucratiever. Het leidt niet of nauwelijks tot vermindering van het problematische gebruik, terwijl het de gezondheidsrisico's doet toenemen. De kans op onveilige gebruikspatronen neemt immers toe en er is geen controle op de kwaliteit. Juist vanwege de gezondheidsrisico's (die bij cannabis beperkt zijn, maar niet afwezig) moet de markt behoorlijk, dat wil zeggen wettelijk, geregeld zijn.
Het verbod kan hoogstens het recreatieve gebruik enigszins terugdringen - maar dat gaat dan wel ten koste van enorme maatschappelijke schade: corruptie, toename van onveiligheid in arme buurten, volle gevangenissen, vastlopen van het rechtssysteem.
Onbehoorlijk bestuur
Voor de andere roesmiddelen, meestal harddrugs genoemd, is de redenering niet wezenlijk anders dan bij cannabis, alcohol en sigaretten. De verschillen zijn gradueel, niet absoluut.
Van elk middel brengt het gebruik gezondheidsrisico's met zich mee. Een illegale markt maakt deze risico's ernstiger en bovendien onbeheersbaar. Het argument dat het verbod niet alleen zinloos is (het problematische gebruik vermindert immers niet of nauwelijks) maar zelfs schadelijk (de kans op onveilige gebruikspatronen neemt toe), geldt bij harddrugs nog sterker dan bij cannabis.
Het valt de overheid te verwijten dat zij haar verantwoordelijkheid voor de bescherming van de bevolking niet neemt en een zinloos en schadelijk beleid voortzet.
Ik noem dit onbehoorlijk bestuur en ik roep mijn collega´s in de gezondheidszorg op hun verantwoordelijkheid wél te nemen en met hun organisaties een standpunt te bepalen over de richting van het toekomstige drugsbeleid.
Freek Polak, psychiater, Amsterdam, bestuurslid Stichting Drugsbeleid